Kleinere supermarktketens moeten samenwerken
Financieele Dagblad 6 november 2009
Het spel is begonnen. De overname van de Super de Boer-winkels door Jumbo is de aanzet tot meer overnames in de supermarktsector. Opeens is daar een partij met een omvang en een ambitie die — voor het eerst in jaren — in de buurt komt van marktleider Albert Heijn. Het is niet meer de vraag óf de concurrentie toeslaat, maar wanneer.
Snel, is de verwachting van marktkenners. De andere supermarktketens kunnen niet stil blijven zitten. Een tweede grote speler in de markt, die bovendien een eigen inkoopmacht opzet, kan de klant op zijn wenken bedienen met een hoog serviceniveau en lage prijzen. Wie niets doet, verliest marktaandeel. Want consumenten eten niet méér. Sterker, de consumptieve bestedingen nemen in 2009 met 2% af, zo berekende Rabobank. ‘De concurrentiedruk neemt de komende twee, drie jaar toe’, verwacht directeur Leo Linders van de zuidelijke winkelketen Jan Linders. ‘Consumenten zullen ook in eten en drinken hun bestedingen matigen, in een sector waar al een overcapaciteit aan winkels is. Bovendien zal Albert Heijn niet zonder slag of stoot accepteren dat Jumbo groter wordt.’
Albert Heijn zal gegarandeerd het prijswapen hanteren, meent ook Jan-Willem Grievink, directeur van het FoodService Instituut Nederland. ‘Dan ontstaat er weliswaar bij Albert Heijn druk op de marges, maar dat is vooral lastig voor de combinatie Jumbo, Super de Boer en C1000.’ Jumbo heeft het de komende drie jaar te druk met het ombouwen van Super de Boer-winkels om synergie uit de overname te halen.
Albert Heijn-bestuursvoorzitter Dick Boer geeft aan ‘gewoon zijn strategie voort te zetten. ‘Het afgelopen jaar is het prijsverschil tussen Albert Heijn en Jumbo al kleiner geworden en dat verschil zal nog kleiner worden. Maar prijs is geen onderscheidende factor meer. Wij willen ons onderscheiden met service en kwaliteit.’
Feit blijft dat Albert Heijn zijn marktpositie niet zomaar weggeeft. ‘Niemand laat het toe om marktaandeel in te leveren’, bevestigt Boer. De 25% omzetgroei die Jumbo uit de Super de Boerwinkels wil halen, zal dus van de kleinere partijen moet komen. Maar ook die zullen niet zomaar een deel van hun omzet inleveren.
Bij Sperwer, bekend van Plus, stroomt de adrenaline van de overnamegolf nog door de aderen. De grote verliezer van de strijd om de Super de Boer-winkels vond een paar weken geleden dat het ‘moest consolideren’ om te blijven overleven. Daar is niet opeens verandering in gekomen nu de trofee Super de Boer naar Jumbo is gegaan.
Jaap Lagerweij, de bestuursvoorzitter van Sperwer, gaat misschien met hernieuwde energie naar Sligro, oppert retailadviseur Hans Eysink Smeets. Sperwer en Sligro hebben beide een belang in Spar. ‘Hij zal kijken of er toch schaalvergroting kan worden gerealiseerd. Kijken of er niet samen met Golff wat te doen is. Dat zijn ook allemaal zelfstandige ondernemers’, zegt Eysink Smeets.
De Noord-Hollandse supermarktfamilies Kat (Dekamarkt) en Van den Broek (Dirk, Bas en Digros) zijn er het verst in. Ze ronden eind dit jaar een fusie af. Volgens Henk van den Broek is bundeling onvermijdelijk als familiebedrijven een rol willen blijven spelen. ‘Met onze inkoop werken we al langer samen in Superunie’, zegt ook Linders. ‘Ik ben ervan overtuigd dat regionale ketens nog meer moeten samenwerken, al blijkt het lastig om de administratie of logistiek samen te doen. Wij hebben dat in 2007 geprobeerd in ons nieuwe distributiecentrum, maar eigenaren willen het toch zelf doen. Het kan wel bijvoorbeeld bij media-inkoop. We maken allemaal foldertjes en sluiten allemaal contracten af. Waarom kan Superunie dat niet doen?’
Spar-directeur Sjaak Kranendonk ziet de noodzaak van een krachtenbundeling ook. ‘Prijs gaat een belangrijke rol spelen, want er komt wel wat aan met Jumbo’s “every-day-low-prices”. Vorig jaar hebben we al zestig Meermarkten overgenomen van Sligro, eerder al Garantmarkten van Plus en wat Golff-winkels. Wij hebben een marktaandeel van 1,6% en dat moet naar 2% tot 2,5%.’
Meer samenwerking komt er vooral in het bouwen van inkoopstromen, zegt Frans Fredrix, ouddirecteur van Superunie. ‘Je zult ook zien dat ze promotieacties, een mooi broodconcept of een bionaam gaan delen. Maar ook verkoop van winkelketens komt eraan. Ik ga niet speculeren over namen, want het gebeurt altijd helemaal onverwacht.’
Linders denkt dat verkoop aan de orde is als ketens het niet meer alleen kunnen bolwerken of geen opvolger hebben. Zijn keten wordt ook wel genoemd als verkoopkandidaat, maar net als andere familiesupers ontkent hij dat. ‘De enige die daarover kan beslissen ben ik, en het is nooit in mij opgekomen. Daar ben ik met mijn 55 jaar veel te jong voor. Mijn kinderen zijn begin twintig, die kunnen me opvolgen. Maar niet voor hun dertigste.’
